Σημεία Ενδιαφέροντος

Κροϊμάδι

Είναι η μεγάλη («μαδ») βρύση («κρο») που βγάζει πολύ νερό. Η ιστορία της βρύσης του χωριού είναι πάνω από 550 χρόνια και είναι συνυφασμένη με την ονομασία του. Η πρώτη ονομασία του χωριού ήταν Pilisa (1506) που στα αρβανίτικα σημαίνει οικισμός με γούρνα. Την εποχή εκείνη υπήρχε ένας κόρυτας, μία κουτσούλα με τρεχούμενο νερό από σωρό με πέτρες. Το 1906 πήρε τη σημερινή της μορφή με χρηματική εισφορά και προσωπική εργασία των κατοίκων. Φέρνει τη σφραγίδα του άριστου Ηπειρώτη κτίστη Απόστολου Τζουμάκα, ενώ στο έργο αυτό βοήθησε και ο Ριπεσιώτης κτίστης Δημήτριος Κιούσης.

Βούρα

Αρβανίτικο τοπωνύμιο που σημαίνει τρύπα, σπηλιά. Η τοπική παράδοση λέει ότι υπάρχει μια μεγάλη τρύπα, μια σπηλιά που τα χρόνια της Τουρκοκρατίας κρύβονταν οι κάτοικοι. Η τοπική παράδοση λέει ότι έβαλαν μια γάτα μέσα στη τρύπα και βγήκε στο Μάλι Μάδι (Μεγάλο Βουνό). Αποτελεί είσοδο/έξοδο του κυκλικού μονοπατιού στα Νεροπάτια

Η βρύση του Κρουστάλου

Η βρύση είναι κοντά στο Κοιμητήριο, λίγο μετά την είσοδο του μονοπατιού στη θέση Βούρα. Έγινε αρχικά από τον Περικλή και Δημήτρη Κιούση και αργότερα με δαπάνη από τους αδελφούς Ιωάννη και Αριστείδη Π.Γ. Κόλλια στις 19/5/1955. Βρίσκεται ακριβώς πάνω στο δρόμο προς Αυλώνα (Καραμούσταφα) - Πλατάνια. Έχει γίνει ανακαίνιση τα τελευταία χρόνια. Η βρύση διατηρεί το «λιμπί», το οποίο στην αρβανίτικη διάλεκτο είναι η γούρνα που χρησιμοποιούσαν για να ποτίζονται τα ζώα. Το νερό της είναι εξαίρετο. Πήρε το όνομά της από το κρύο της νερό ή από την Κρουστάλω

Η Βρύση της Κεραμίδιζα

Η βρύση αυτή βρίσκεται κάτω ακριβώς από τη βρύση του Κρουστάλου και σε απόσταση περίπου 300 μέτρων. Από τη βρύση αυτή περνούσε το μονοπάτι από Αυλώνα (Καραμούσταφα) προς Αγία Παρασκευή - Κοπανάκι ενώ εξυπηρετούσε ακόμη και τους κατοίκους των χωριών από την επαρχία της Ολυμπίας κάθε Κυριακή για να μεταβούν στο Παζάρι του Κοπανακίου. Φτιάχτηκε από τον Ιωάννη Αναγνωστόπουλου (Γεωργέτα), και το 1955 ανακατασκευάστηκε με δαπάνη των αδελφών Ιωάννη και Αριστείδη Κόλλια. Έγινε αποκατάσταση της Βρύσης και τμήμα της ξερολιθιάς το 2026 στο πλαίσιο του προγράμματος Σημεία Στήριξης.

Η πηγή του Φτέρι

Η πηγή έχει μπαζωθεί, αλλά κατά τους χειμερινούς μήνες φανερώνονται τα νερά της στο μονοπάτι.

Η βρύση του Παρασκευού

Η βρύση έχει άφθονο νερό τους χειμερινούς μήνες. Με το νερό αυτό πότιζαν οι κάτοικοι χωράφια και κήπους με καλαμπόκια, φασόλια κ.ά. Από τα νερά της πότιζαν κυρίως οι Κανελλέοι και οι Τσοτσιαίοι και όσοι συγχωριανοί είχαν κήπους στην περιοχή. Το όνομά του τοπωνυμίου συνδέεται με το εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής που χτίστηκε πριν το 1900 με δαπάνες του Αδάμ Τσιότσου. Όπως και η Βρύσης της Κεραμίδιζας, έτσι και η Βρύση του Παρασκευού εξυπηρετούσε όσους περνούσαν από το μονοπάτι πριν γίνει ο δρόμος για το Κοπανάκι. Το μονοπάτι εξυπηρετούσε τους κατοίκους της Αυλώνας, των Πλατανίων και των χωριών του Λυκαίου Όρους (Σκληρού, Αμπελιώνα, Κακαλέτρι κ.ά).Η βρύση έχει άφθονο νερό τους χειμερινούς μήνες...

Δυο Γεφύρια

Το ένα γεφύρι χτίστηκε στη θέση Στενού και το άλλο στη θέση Ούριζα (που σημαίνει στα αρβανίτικα μικρή γέφυρα) με δαπάνες του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Μεσσηνίας, της Κοινότητας και με προσωπική εργασία των κατοίκων από το χτίστη Φώτη Τρουπάκη από το χωριό Λάπι (Ριζοχώρι).

Ρέμα Κρολιάτας

Το τοπίο από την Αγία Παρασκευή έως το Κοτσάνι, με το μονοπάτι να περνάει δίπλα στο ρέμα με το νερό είναι ειδυλλιακό. Τα γάργαρα και καθαρά νερά σκεπάζονται σε όλη τη διαδρομή από πανύψηλα πλατάνια και άλλα δέντρα με πατουλιές και κισσούς.

Δέση

ο δέσιμο, το πιάσιμο του νερού, το φράγμα. Στο ρέμα της Κρολιάτας έκαναν τουλάχιστον τρεις δέσεις για τη συγκέντρωση νερού, σε μία από αυτές μαλάκωναν τα λινάρια.

Η Πηγή της Κρολιάτας

Μέσα στο Ρέμα της Κρολιάτας υπάρχει πηγή που βρίσκεται μέσα στα πλατάνια. Κάποτε ποτίζονταν πολλοί κήποι με αυτοσχέδια αυλάκια δεξιά και αριστερά του ρέματος, καθώς λειτουργούσε και νερόμυλος (γνωστός ως παλιόμυλος).

Η βρύση του Κοτσάνι

Κατασκευάστηκε το 1920 από τον Σωτήριο Τασιαδάμη. Το Κοτσάνι στη δεκαετία του 1960 ήταν οικισμός της Κεφαλόβρυσης (Ρίπεσι), ο οποίος καταργήθηκε με την απογραφή του 1971. Η βρύση αυτή εξυπηρετούσε τον οικισμό, αλλά και το πότισμα των κήπων του οικισμού. Δίπλα στη βρύση υπάρχει δεύτερη πέτρινη βρύση και πηγάδι που εξυπηρετούσε τους κατοίκους του οικισμού. Πολλές οι πιθανές προελεύσεις του τοπωνυμίου, είτε από το κοτσάνι ή κοτσιάνι που σημαίνει μίσχος φυτού, είτε από το όνομα του παλιού ιδιοκτήτη Κώτσιου ή Κώτσια αφού στην αρβανίτικη διάλεκτο εκφράζεται με τη λέξη «κοτσιανιτ» που προφέρεται Κοτσιάνι.

Χούσου

Τοπωνύμιο από τη μάχη που έγινε με τον Χουσεϊν Πασά.

Φέρα

Μέρος με βάτα.

Κερίμι

Τοπωνύμιο από το όνομα του παλιού ιδιοκτήτη της περιοχής ή μέρος ξερό – γυμνό ή από το κερίμης που σημαίνει ευγενικός.

Η βρύση του Μπορσιά

Παλιά βρύση του χωριού. Το 1689 υπήρχε συνοικισμός ο οποίος εξυπηρετείτο από τη βρύση αυτή. Μπορσιά: bozsa = σπίνος, μέρος με πολλούς σπίνους, τσόνια. Ίσως πέρασμα προς το σημερινό χωριό. Με την ονομασία αυτή υπάρχει τοποθεσία σε χάρτη της Βορείου Ηπείρου στο τρίγωνο μεταξύ Αργυροκάστρου – Δελβίνου και Καλαράτες προς το Αδριατικό πέλαγος, από εκεί που ήρθαν οι πρώτοι κάτοικοι στα Αρβανιτοχώρια – Σουλιμοχώρια.

Γρέκι

Καλύβα του τσοπάνη, στη διαδρομή σώζεται μέρος από το Γρέκι του Μητρομπότσα στο χωράφι του.

Η Βρύση του Ράπι

Ράπι στα αρβανίτικα σημαίνει πλάτανος με νερό. Η βρύση αυτή έγινε από τον Η. Ζ. Κόλλια και έχει ίδια ποσότητα νερού όλες τις εποχές του χρόνου. Το νερό της ποτίζει τους γύρω κήπους καθώς και τα ζώα της γύρω περιοχής και είναι εξαιρετικό. Υπάρχουν αιωνόβια πλατάνια στη βρύση, όπως μαρτυρεί το όνομά της, και μάλιστα σε ένα από αυτά τα παιδιά στη δεκαετία του 1980 διατηρούσαν δανειστική βιβλιοθήκη!

Περάμα

Σημαίνει το πέρασμα το χωριό. Αυτό το μονοπάτι χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι για το Κοπανάκι. Έχουν αποκαλυφθεί τμήματα του παλιού καλνεριμιού του. Αποτελεί είσοδο/έξοδο του κυκλικού μονοπατιού στα Νεροπάτια.

Νερόμυλος Κανάρη

Παλιός νερόμυλος με όμορφη λιθοδομή που λειτουργούσε τους χειμερινούς μήνες με τα ορμητικά νερά από τη Βρύση του Κροϊμάδι. Σώζεται η κατεβασιά του μύλου και η φτερωτή.

Υπεραιωνόβια δέντρα

Στη διαδρομή ο περιπατητής συναντά υπεραιωνόβια δέντρα, όπως ελιές (της Ζαχάρως, της Γεωργίτσας και του Κίκιρη), βελανιδιές (όπως του Γληγόρη), και πλατάνια (Παρασκευού, Ρέμα Κρολιάτας και Ράπι). Liste στα αρβανίτικα είναι η δρυς.